«مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى»


ما شما را از خاك آفريديم و در آن باز ميگردانيم و از آن نيز بار ديگر شما را بيرون مي‏آوريم.

ماهی و مصرف آن از دید طب سنتی

جی سبک – بسیاری از خانواده های ایرانی با شروع فصل گرما از خوردن ماهی اجتناب می کنند و این غذا را مخصوص فصل سرد سال می دانند؛ در حالی که متخصصان طب سنتی غذاهایی که با ماهی تهیه می شوند را ویژه فصل گرم معرفی و مصرف آن را توصیه می کنند. اما سوال اینجاست، دیدگاه طب سنتی در مورد آبزیانی مانند میگو، ماهی و اشپل (تخم ماهی) چیست و به چه دلیل بر مصرف ماهی در فصول گرم سال سفارش شده است .

از نظر طب سنتی، چون ماهی طبع سردی دارد و مزاج  فصل بهار و تابستان گرم است، مصرف انواع ماهی ها به صورت کبابی یا بخارپز یا غذاهایی که با ماهی تهیه می شود همچون قلیه ماهی و ماهی شکم پر می تواند مزاج بدن را متعادل سازد، ضمن این که گوشت ماهی علاوه بر مقوی و مغذی بودن در مقایسه با گوشت قرمز و مرغ بسیار سهل الهضم و سبک بوده و بسرعت جذب می شود. این متخصص در پاسخ به این پرسش که ماهی های جنوب که در آب شور پرورش می یابند در مقایسه با انواعی که در آب شیرین رودخانه و دریای شمال رشد می کنند، آیا گوشت شان طبع متفاوتی دارد می گوید: هر چه شوری آب بیشتر شود سردی ماهی کمتر می شود و هر چه آب سردتر شود بر سردی ماهی افزوده می شود.

نباید ماهی را سرخ کرد بلکه بهتر است ماهی در آب خود پخته شود، بعد از پخته‌شدن نیز می‌توان از روغن زیتون، کنجد و هسته‌انگور به میزان کم‌ استفاده کرد.

ماهی را با مصلحاتش بخورید!

متخصصان تغذیه خوردن ماهی با لیموترش را توصیه می کنند چون نه تنها لیمو طعم بهتری به گوشت ماهی می دهد بلکه ویتامین C موجود در آن به جذب آهن ماهی کمک می کند. دکتر رضایی در این باره می گوید: مصرف مقادیر زیاد چاشنی هایی چون لیموترش و انواع ترشی ها به همراه ماهی به دلیل آن که هردو طبع سردی دارند بخصوص برای سرد مزاجان توصیه نمی شود، چون ضمن این که سبب بی حالی، ضعف و هضم سخت غذا می شود، تشدید کننده بیماری های سرد همچون روماتیسم، آلزایمر، افسردگی و… است .ماهی (2) در روایات اسلامی آمده است اگر ماهی بخصوص شب هنگام خورده شود و با مصلحاتش همچون خرما، گردو، عسل، روغن بادام شیرین، کنجد، زنجبیل، آویشن یا به همراه ادویه جات با طبع گرم خورده نشود، یکی از عوامل تشدید کننده ام اس و سکته خواهد بود . بهترین چاشنی ماهی آب نارنج و سیر است که هم فواید بی شمار و هم طبع گرمی دارند. این متخصص درخصوص مصرف ماهی تن کنسروی به همراه تخم مرغ می گوید: در طب سنتی مصرف تخم مرغ و شیر و هر گوشت دیگری به همراه ماهی منع شده است، زیرا تولید سودا می کند و بر خلق و خوی افراد تاثیر منفی گذاشته و سبب تشدید بیماری های مزمن، افسردگی و یبوست می شود. در نتیجه ماهی باید در فصل گرما و به همراه مصلحاتش خورده شود. به گفته دکتر رضایی، ماهی برای سردمزاجان یعنی کسانی که پوست سرد و در کل جنب و جوش کمی دارند یا در مجاورت با هوای سرد یا باد کولر دچار سردرد و رخوت می شوند مناسب نیست.

بهتر است ماهی در وعده ناهار مصرف شود و اگر فردی مزاج گرمی دارد از خوردن ماهی در وعده شام خودداری کند.

ماهی و میگو، تقویت کننده نطفه و نیروی جنسی

در طب نوین ماهی و میگو را به دلیل دارا بودن برخی ویتامین های خاص و املاحی چون سلنیوم برای تقویت و باروری نطفه مردان مناسب می دانند.

دکتر رضایی : در این باره می گوید: ماهی مولد نطفه است و به تولید اسپرم سالم کمک می کند. ضمن این که میگو به دلیل طبع گرم و مواد مغذی زیادی که دارد به باروری نطفه کمک می کند. به گفته این متخصص از دیدگاه طب سنتی ماهی و بیشتر از آن میگو، تقویت کننده قوای جنسی است که البته ماهی برای کسانی که گرم مزاج هستند بالابرنده نیروی جنسی و در سرد مزاجان سبب کاهش قدرت جنسی می شود. دکتر رضایی در پاسخ به این پرسش که اشپل چه طبعی دارد، می گوید: به تخم همه ماهی ها اشپل گفته می شود و خاویار نام تخم ماهی ازون برون است. اشپل طبع گرم و خاویار مزاج گرم تری دارد و هر دو زیاد کننده نیروی جنسی و بارور کننده نطفه هستند.

ماهی همه بیماری ها را درمان نمی کند

آیا این درست است که می گویند ماهی شانس ابتلا به افسردگی را کم می کند، ناراحتی های قلبی را کاهش می دهد، باعث افزایش قدرت حافظه می شود و اگر زنان باردار زیاد ماهی بخورند باعث افزایش هوش فرزندانشان می شود؟ افسردگی و فراموشی در گروه بیماری های سرد قرار دارند و اگر هم ماهی با مصلحاتش خورده شود برای این گروه از بیماران مناسب نیست. در مورد بیماری های قلبی، اگر مشکلات قلبی در اثر اختلالات ناشی از گرمی مزاج رخ دهد مصرف ماهی توصیه می شود، اما در غیر این صورت سردی ماهی خود سست و ضعیف کننده قلب خواهد بود که بهتر است در این خصوص میگو و اشپل که طبع گرمی دارند را جایگزین ماهی کرد. اشپل و میگو از تقویت کننده های حافظه و هوش و التیام دهنده افسردگی هستند، اما چون ماهی رطوبت زیادی دارد و تولید کننده بلغم است، برای رفع این امراض مناسب نیست . بنابراین کسانی که بیماری های سرد دارند بهتر است از میگو و تخم ماهی و افرادی که بیماری های گرم دارند از ماهی استفاده کنند . در طب سنتی مصرف دو بار در هفته ماهی را مناسب و مکفی دانسته اند و به گفته دکتر رضایی اگر به هر دلیلی نتوانستید از ماهی استفاده کنید انواع مغزها و روغن کنجد جایگزین خوب ماهی برای دریافت امگا ـ ۳ هستند.

توصیه می‌شود به دنبال مصرف ماهی آب ننوشید.

ماهی ها خوب و بد دارند

ماهی ها هر چه در آب تمیزتری پرورش یابند و جنب و جوش بیشتری داشته باشند، کیفیت بیشتر و بهتری دارند. دکتر رضایی می افزاید: ماهی های پرورشی که به تعداد زیاد در استخرهای کم وسعت رشد می کنند یا ماهی هایی که اغلب کف رودخانه، دریا یا اقیانوس بی حرکت و ساکن هستند و شنای کمتری می کنند یا در آب های آلوده به سر می برند، در گروه ماهی های خوب قرار نمی گیرند.ماهی (1)

ماهی قزل آلای غیرپرورشی که در خلاف رودخانه حرکت می کند یا ماهی سفید دریای شمال از بهترین و پر جنب و جوش ترین ماهی های شمال هستند. ضمن این که کیلکا و ساردین نیز به دلیل جثه ریزشان شناگرهای فعالی هستند و در طب سنتی مصرف ماهی های ریز برای درمان بیماری های زردی و یرقان و اختلالات کبدی بسیار توصیه شده است.

بهترین طعم‌دهنده برای ماهی که می‌توان با آن مصرف کرد، آب نارنج است. نارنج تنها طعم‌دهنده ترشی است که مزاج گرمی دارد. مصرف ماهی شکم پر از قدیم در کشور مرسوم بوده و به دلیل استفاده از موادغذایی شیرین مانند کشمش از مضرات ماهی می‌کاهد و مصرفش بسیار مناسب است. در مازندران و گیلان، ماهی را با کمک ادویه‌های گرم به اعتدال می‌رسانند.

در گیلان از گیاهانی مثل چوچاق و خالواش استفاده می‌کنند. خالواش گیاهی هم‌خانواده نعناع است. چوچاق نیز گیاهی شبیه به گشنیز است که از عوارض سردی ماهی می‌کاهد. مرزه، ترخون و گلپر نیز از جمله سبزی‌های مفید برای طعم دادن به ماهی هستند. در اکثر نقاط ایران قبل از پختن ماهی آن را به مدت ۲ تا ۶ ساعت به شکل شکم‌پر یا در مجاورت این سبزی‌های معطر قرار می‌دهند. استفاده از زنجبیل و فلفل‌سیاه نیز به عنوان طعم‌دهنده برای ماهی و میگو مناسب است.

مصرف تن ماهی و مضرات آن

ماهی تن از جمله ماهی هایی است که از میزان قابل توجهی جیوه برخوردار است. مصرف زیاد جیوه احتمال بروز برخی بیماری ها از جمله بیماری های عصبی را افزایش می دهد.

جیوه از عناصر سنگین به شمار می رود و استفاده زیاد از آن، برای بدن حکم مواد سمی را دارد. این عنصر با آنزیم های درونی بدن ترکیب و مانع از عمل آنها می شود. تجمع جیوه در بدن منجر به بروز اختلالات شنوایی ، لرزش عضلات ، بروز بی حسی عمومی و به هم خوردن متابولیسم درونی می شود و از همه مهم تر این که جیوه عملکرد سیستم عصبی را مختل می کند و به رشد بافت مغزی آسیب جدی می رساند.

به همین دلیل مصرف زیاد تن ماهی برای مبتلایان به بیماری های مغزی و عصبی و همچنین کودکان و مادران باردار توصیه نمی شود، زیرا سیستم مرکزی و عصبی جنین را که به سرعت در حال رشد است، تحت تاثیر قرار می دهد.

علی رغم تاثیر مصرف متعادل ماهی تن در پیشگیری از سرطان، مصرف زیاد و بیش از اندازه ی آن ، به دلیل داشتن جیوه، احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد.

برای بهره بردن از فواید ماهی و جلوگیری از بروز عوارض ناشی از مصرف زیاد آن، توصیه می کنیم بیشتر از دو تا سه بار در هفته از انواع ماهی استفاده نکنید و همچنین برنامه غذایی تان فقط شامل یک نوع ماهی نباشد، بلکه در مصرف ماهی ها هم، تعادل و تنوع را در نظر بگیرید.

در ضمن ، جوشاندن قوطی تن ماهی فراموش نشود قبل از مصرف بمدت ۱۰ دقیقه در آب بجوشانید.

منبع : آکا



بسم الله الرحمن الرحیم ، سرهندی هستم مدیر سایت جنبش مردمی احیای سبک زندگی اسلامی ، هدف ما از گردآوری این سایت الگو گیری از بزرگان اسلام و ترویج زندگی سالم است.


2 نظر برای “ماهی و مصرف آن از دید طب سنتی

  1. زهرا

    …سلام از سایت بسیار خوبتون ممنون خدا موفقتان کنه عاشق ماهی هستم ولی سوداوی هستم و منع از خوردن ماهی . ماهی می خورید نوش جان امیدوارم من هم تا تابستان بهتر باشم و بتوانم مصرف کمی داشته باشم.

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *