جی سبک –  بر خلاف افکاری که در حال حاضر در میان افراد جامعه وجود دارد ، ساختن کاخ‌ها و برج‌های بلند نه تنها در اسلام مایه فخر و مباهات به حساب نمی‌آیند، بلکه به شدّت اسلام جلوی این مسئله را گرفته و آن را مایه دنیا پرستی و ذلت انسان‌ها می‌داند.

خداوند متعال در قرآن خداوند (عز و جل) می‌فرماید:

أَ تَبْنُونَ بِکُلِّ رِیعٍ آیَةً تَعْبَثُونَ* وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّکُمْ تَخْلُدُونَ‏ (شعراء/ ۱۲۸- ۱۲۹)

آیا بر هر فراز گاهى به بازیچه نشان راهى مى‌‏سازید و کاخ‌هایى افراشته فراهم مى‌‏آورید (به این خیال) که شاید جاودانه در آنها بمانید.

شیخ طبرسى مى‏‌گوید: أَ تَبْنُونَ بِکُلِّ رِیعٍ‏ یعنى در هر جاى بلند … آیَةً تَعْبَثُونَ‏ یعنى بنایى که براى سکونت به آن نیاز ندارید، بلکه بیهوده و براى بازى و مشغول بودن و سرگرمى مى‏‌سازید؛ گویى خداوند ساختن جایى را که به آن نیازى ندارند، «عبث- کارى بیهوده» نامیده است.

(

در روایتی دیگر می فرماید:

«وَ مَنْ بَنَى بُنْیَاناً رِیَاءً وَ سُمْعَةً حَمَلَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مِنَ الْأَرْضِ السَّابِعَةِ وَ هُوَ نَارٌ یَشْتَعِلُ مِنْهُ ثُمَّ یُطَوَّقُ فِی عُنُقِهِ وَ یُلْقَى فِی النَّارِ فَلَا یَحْبِسُهُ شَیْ‏ءٌ مِنْهَا دُونَ قَعْرِهَا إِلَّا أَنْ یَتُوبَ فَقِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ کَیْفَ یَبْنِی رِیَاءً وَ سُمْعَةً فَقَالَ یَبْنِی فَضْلًا عَلَى مَا یَکْفِیهِ اسْتِطَالَةً بِهِ عَلَى جِیرَانِهِ وَ مُبَاهَاةً لِإِخْوَانِهِ» (شیخ حر عاملی، ۱۴۰۹ق: ‏۵/ ‏۳۳۸)

هر کس بنایى را به ریا و براى شهرت بسازد، او را در قیامت به هفت طبقه زمین مى‌‏برد، سپس به صورت گردنبندى آتشین بر گرد گردن او درمى‏‌آید، و آنگاه همراه با آن در آتش فرو افکنده مى‏‌شود, مگر اینکه توبه کند پس گفته شد: یا رسول اللَّه! خانه چگونه به ریا و براى شهرت ساخته مى‌‏شود؟ حضرت (صلی الله علیه و آله) فرمود: به اینکه بیش از اندازه کفاف بسازد، یا بر همسایگانش ببالد و بر برادرانش مباهات ورزد.

امام حسین (ع) فرمودند: «مَرَّ الْحُسَیْنُ ع بِدَارِ بَعْضِ الْمَهَالِبَةِ فَقَالَ رَفَعَ الطِّینَ وَ وَضَعَ الدِّینَ» خانه‌ای را دید که خیلی مجلل بود و فرمود: گِلها را بالا برده و دین خود را پایین آورده است.

ساختمان های بلند (2)

ویژگی های خانه مناسب از دیدگاه اسلام

۱ – زمین مناسب

اولین ویژگی مهم برای مسکن مناسب، زمین آن است ، سه عامل دیگر همچون: هوای خوب،‌ آب فراوان و شیرین و زمین مناسب را برای احداث خانه مورد تأکید قرار می‌دهد.

حضرت علی علیه السلام می‌فرماید: «لَا تَطِیبُ السُّکْنَی اِلَّا بِثَلَاثٍ الْهَوَاءِ الطَّیِّبِ وَالْمَاءِ الْغَزِیزِ الْعَذْبِ وَ الْاَرْضِ الْخَوَّارَةِ؛مسکن گزیدن خوش نمی‌گذرد مگر به سه چیز: هوای خوش، آب فراوان گوارا و شیرین و زمین حاصل‌خیز.»

 خانه مناسب (2)

۲ – محل مناسب

محل زندگی و افرادی که در تعاملات اجتماعی در ارتباط مستقیم‌اند، تأثیر بسزایی در روش و منش انسان دارد. به تعبیر دیگر، شهرها و ساختمانها یکی از شاخصه‌های مهم بیان و نمایش هویت تمدنها، فرهنگها و جوامع انسانی هستند. یکی از ویژگیهای شهرها سیمای ظاهری‌شان است که می‌توان از آن به عنوان یکی از شاخص های معرفی هویت شهر و در نتیجه، هویت اهل آن نام برد. محل نباید دارای نکات منفی زیاد باشد که با سعی هم نتوان از آن چشم پوشید و خوب است در محلی باشد که فرهنگ اسلامی بالاتری دارد مانند محلی که صدای اذان بگوش رسد ، سطح مذهبی افراد آن منطقه بالا بوده و …

۳ – همسایه

از جمله مسائلی که خواسته یا ناخواسته، تأثیر مثبت یا منفی بر فرد می‌گذارد دوست و همنشین است. به همین علت، اسلام،‌ تأکید فراوانی بر انتخاب همنشین شایسته دارد. همسایه نیز همانند دوست، تأثیر بسیاری بر روحیات انسان دارد. اگر همسایه، با ایمان و صالح نباشد یا فرد مؤمن و خانواده‌اش را تحت تأثیر اعمال و رفتار خویش قرار می‌دهد و یا اعمال و رفتار او باعث سلب آسایش و آرامش می‌شود. بر این اساس،‌ تحقیق درباره همسایگان، هنگام خرید زمین یا مسکن در اولویت است.

امیرمؤمنان علیه السلام در کلامی می‌فرماید: «سَلْ عَنِ الرَّفِیقِ قَبْلَ الطَّرِیقِ وَعَنِ الْجَارِ قَبْلَ الدَّارِ؛ پیش از راه از رفیق راه بپرس،‌ و پیش از خرید خانه از همسایه بپرس.»

همسایه خوب (1) همسایه خوب (2)

پیامبر اکرم (ص) فرمودند : «مِنْ سَعَادَةِ المُسْلِمِ سَعَۀُ المَسکَنِ وَالْجَارُ الصَّالِحُ وَالْمَرکَبُ الهَنِیءُ؛ (۱) از سعادت مسلمان، خانه وسیع، همسایه شایسته و مرکب خوب است.»

همچنین می‌فرماید: «جَارُ الدَّارِ اَحَقُّ بِدَارِ الْجَارِ وَالْاَرْضِ؛ (۷) همسایه خانه در خرید خانه یا زمین همسایه مقدّم است.»

۴ – ساختمان و معماری آن

  • متأسفانه مسئله‌ای که گاهی در ساختمانها مد نظر قرار نمی‌گیرد توجه به فرهنگ ایرانی اسلامی و دوری از فرهنگ بیگانه است. دور شدن معماری ایرانی از فرهنگ اسلامی به سوی فرهنگ غربی،‌ مهم‌ترین معضل پیش‏روی زندگیهای کنونی است.واقعیت این است که معماری، بسیاری از رفتارهای ما را جهت‌ دهی می‌کند. تا پیش از آنکه بنایی ساخته شود، بنا، اسیر انسان است؛ اما پس از ساخت، انسان،‌ اسیر ساختمان است؛
  • نمونه دیگر از حیا در معماری اسلامی،‌ پوشیدگی درونی خانه‌هاست،‌ به‌ گونه‌ای که خانواده‌ها در معرض دید میهمانان نامحرم نیستند. طبیعی است که برخی میهمانان با اعضای خانواده،‌ نامحرم هستند و لذا ساختار معماری اسلامی به گونه‌ای است که خانواده، کم‏تر در دیدِ نامحرم قرار گیرد. معماری اسلامی،‌ همه فضای منزل را در برابر دیدگان نامحرم،‌ قرار نمی‌دهد و فضاهای خصوصی خانه (همچون: آشپزخانه،‌ سرویسها و اتاقهای استراحت) را که معمولاً خانمها بیش‏تر از آن استفاده می‌کنند،‌ به گونه‌ای طرّاحی می‌کند که در معرضِ دید نباشد؛ امّا در معماری برهنه و غربزده،‌ چنین ملاحظاتی بی‌معناست.

خانه مناسب (1)

۵ – وسعت خانه

به تعبیر اسلام به دنبال آن است که در خانه،‌ فضایی مهیا شود که آسایش و آرامش خانواده را فراهم سازد. به تجربه ثابت شده است خانه‌های کوچک،‌ کسالت و افسردگی را مخصوصاً برای خانواده‌ها به همراه دارد. در چنین فضایی رفت و آمدهای اقوام و دوستان که در دین به طور فوق‏العاده‌ای بر آن تأکید شده است،‌ به حداقل رسیده یا حذف می‌شود.

امام علی (ع) فرمود : «مَا کُنْتَ تَصْنَعُ بِسَعَةِ هَذِهِ الدَّارِ فِی الدُّنّیَا اَمَا اَنْتَ اِلَيْهَا فِی الْآخِرَةِ کُنْتَ اَحْوَجَ. بَلَي اِنْ شِئْتَ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ تَقْرِی فِیهَا الضَّیْفَ وَتَصِلُ فِیهَا الرَّحِمَ وَتُطْلِعُ مِنْهَا الْحُقُوقَ مَطَالِعَهَا فَاِذاً اَنْتَ قَدْ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ؛(۱۲) با وسعت این خانه در این دنیا چه می‌کنی؟ آگاه باش که در آخرت بدان نیازمندتری، آری، اگر بخواهی می‌توانی با این خانه به آخرت خوبی برسی، در آن مهمان‌نوازی و صله رحم کنی و حقوق را به وسیله آن به جای خودشان ادا کنی،‌ در این صورت است که با آن به آخرت خوبی خواهی رسید.»

پیامبر اکرم به شخصی که در وسعت بخشیدن به خانه ناتوان بود فرمود : «اِرْفَعْ صَوْتَکَ مَا اسْتَطَعْتَ وَسَلِ اللهَ اَنْ یُوَسِّعَ عَلَیْکَ؛ (۱۴) هر چقدر می‌توانی صدایت را بلند کن و از خداوند متعالی بخواه که خانه وسیع به تو عنایت فرماید.»

باید توجه داشت که مراد از خانه وسیع، داشتن کاخ یا ساختن قصر نیست! بلکه برخورداری از خانه‌ای است که به اندازه نیاز و کفایت باشد. تجربه نشان می‌دهد همان‌گونه که خانه کوچک،‌باعث سلب آرامش و آسایش می‌شود خانه‌های اشرافی نیز مایه سلب آرامش و آسایش می‌شوند.

پی نوشت :

۱) خصال، شیخ صدوق، قم، انتشارات جامعه مدرسین، چاپ دوم، ۱۴۰۳ ق، ج ۱، ص ۱۸۳٫
۲) تحف العقول، حسن بن شعبه حرانی، قم،‌ انتشارات جامعه مدرسین، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق، ص ۳۲۰٫
۳) علل الشرایع، شیخ صدوق، قم،‌ انتشارات مکتبة الداوری،‌ ج ۲، ص ۳۴۸٫
۴) نحل / ۸۰٫
۵) الکافی، ثقة الاسلام کلینی، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۶۵ ش، ج ۸، ص ۲۴٫
۶) نهج الفصاحه،‌ ابو القاسم پاینده، تهران، دنیای دانش، چاپ چهارم، ۱۳۸۲ ش، ص ۱۸۶٫
۷) عوالی اللئالی،‌ ابن ابی جمهور احسائی، قم،‌ انتشارات سید الشهداء علیه السلام، چاپ اول، ۱۴۰۵ ق، ج ۱، ص ۵۸٫
۸) الکافی، ج ۳، ص ۷٫
۹) توحید مفضل، مفضل بن عمر جعفی کوفی، قم، انتشارات مکتبة الداوری،‌ چاپ سوم،‌ ۱۹۶۹ م، ص ۷۰ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۲۵۰٫
۱۰) المحاسن، احمد بن خالد البرقی، قم، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ ق، ج ۲، ص ۶۱۱٫
۱۱) نهج الفصاحه، ص ۲۵۱٫
۱۲) شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید معتزلی، ۲۰ جلد در ۱۰ مجلد،‌ قم،‌ انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی،‌ ۱۴۰۴ ق، ج ۱۱، ص ۳۲٫
۱۳) نور/ ۵۸٫
۱۴) الکافی، ج ۶، ص ۵۲۶٫
۱۵) توضیح المسائل مراجع،‌ سید محمدحسن بنی هاشمی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،‌چاپ اول، ۱۳۷۶ ش، ج ۱، ص ۴۵۹٫
۱۶) المحاسن، ج ۲، ص ۶۰۸٫

منبع : تسنیم ، مبلغان

۴ بار پسندیده شد.

فرشاد سرهندی

بسم الله الرحمن الرحیم ، سرهندی هستم مدیر سایت جنبش مردمی احیای سبک زندگی اسلامی ، هدف ما از گردآوری این سایت الگو گیری از بزرگان اسلام و ترویج زندگی سالم است.

سایر پست ها - وب سایت

دنبال کنید
توييترفيسبوکلينکد اينکلوبGoogle Plusفيس نماتلگراماينستاگرامآپاراتفيليمو

ساختمان مناسب از دید اسلام

| بیداری اندیشه |

شما میتوانید از علائم یاهو « :) :( :D » برای ساخت شکلک استفاده نمایید.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>